زندگی و نحوه برخورد مناسب با استرس هاست.پرورش و رشد هوش هیجانی ازاهمیت زیادی برخوردار است.افرادی که از نظر هوش هیجانی در سطح بالاتری هستند.
تحقیقات نشان داده است که ویژگی های زیر را دارا هستند:
۱- یادگیرندگان بهتری هستند.
۱- مشکلات رفتاری کمتری دارند.
۲- هیجان های خود را به خوبی بیان می کنند.
۴- به حرف های دیگران خوب گوش می کنند.
۵- از خود خشونت کم تری نشان می دهند.
۶ – دوستان زیادی پیدا می کنند.
۷ – خوشحال و با نشاط هستند.
۸- تحمل مشکلات در آن ها زیاد است.
۹- درباره اطرافیان خود احساس خوبی دارند.
۱-۱-۲- پیشینه تحقیق:
در زمینه روان شناسی کتب مختلفی که مرتبط با موضوع این نوشتار باشد و به طور اخص به هوش هیجانی و مؤلفه های آن پرداخته باشد نگاشته شده است. اما هوش هیجانی از نگاه قرآن و حدیث کم تر مورد توجه قرار گرفته است. در زمینه هوش هیجانی می توان به کتب زیر اشاره نمود:
-منصف، گیتونی و وست ایوبری. هویت و هوش هیجانی. ترجمه پریچهر به‌کیش (طوبی).تهران:انجمن اولیا مربیان.۱۳۸۵.
-تراویس برادبری و جین گریوز، هوش هیجانی(مهارت‌ها و آزمون ها). ترجمه مهدی گنجی.تهران: ساوالان.پنجم:۱۳۸۴
-هری الدر، چگونه هوش خود را افزایش دهید؟. ترجمه فرشاد نجفی پور.تهران:نسل نواندیش.۱۳۸۲.
-استیو، هین.هوش هیجانی برای همه.مترجمان:رؤیا کوچک انتظار،مژگان موسوی شوشتری.مؤسسه انتشاراتی تجسم خلاق.اول:۱۳۸۴.
-گلمن، دانیل.ترجمه نسرین پارسا.تهران:نسل نواندیش.۱۳۸۰.
-شریفی،محمد رضا. مهارت های زندگی در سیره ی نبوی. مشهد: قدس رضوی.ششم:۱۳۸۸.
-شجاعی،محمد صادق.توکل به خداراهی به سوی سلامت خود و سلامت روان.قم:موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره،مرکز انتشارات. دوم:۱۳۸۵.
-باقریان،محمد.تصمیم گیری حکیمانه. با همکاری حسن عابدی و دیگران. تهران: مرکز آموزش مدیریت دولتی.اول: ۱۳۸۰ .
-اکبری، محمود. مهارت های زندگی.تهران: فتیان. ششم:۱۳۹۱.
-ابراهیمی،احمد.راهکارهای عملی آموزش اخلاق و مهارت های زندگی. قم: مؤسسه بوستان کتاب(مرکز چاپ و نشر دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم). دوم:۱۳۸۷.
۱-۱-۳- ضرورت تحقیق :
هر فرد در هر موقعیتی با افراد جامعه در ارتباط است و بنا به ضرورت،معاشرت در زندگی بخشی از زندگی اجتماعی محسوب می شود . انسان برای ارتباط مفیدترباید اطلاعات خود را در شیوه ی اعمال مدیریت در حالات روحی گفتار،اعمال و رفتار،افزایش دهد. ضرورت داشتن اطلاعات مدیریت هوش هیجانی کمتر از داشتن دیگر اطلاعات زندگی نیست.امروزه دانشمندان نیز پس از قرن ها تاکید قرآن و روایات به ضرورت این امر آگاه شده اند.انسان باید بکوشد تا مدیریت هوش هیجانی، هم رفتار، کردار، عواطف و احساسات خود، و هم با نوع کنش مثبت، واکنش شخص مقابل را مدیریت کند تا بتواند رضایت خاطر خود و دیگران و در نهایت رضایت خالق هستی را به دست آورد. در رویکرد دینی، رابطه انسان با دیگران با عطف توجه به نیازمندی های بندگان خدا، رضایت کردگار را در حوزه ارتباطی انسان موحد رقم می زند. با این توصیف ،انسان ها نیازمند رابطه با خلق خدا هستند و در این عرصه در رفع نیازهای دیگران خواهند کوشید. شناخت های نادرست و غلط و مهارت های هیجانی نابجا و نادرست و عدم توانایی هیجان می تواند سلامت ذهنی، جسمی و روانی افراد را تهدید کند. مدارس و فرهنگ ما صرفا بر توانایی های تحصیلی تاکید می کنند و هوش هیجانی یعنی مجموعه ای از صفاتی که بی اندازه در سرنوشت افراد اهمیت دارد را نادیده می انگارند.
۱-۱-۴-اهداف و کاربردهای تحقیق
اهداف علمی
۱.تبیین جایگاه هوش هیجانی در زندگی
۲.توجه به موضوع هوش هیجانی به عنوان مهم ترین عامل در موفقیت افراد در هر حیطه ای از زندگی
اهداف کاربردی
۱.استفاده از این پژوهش در مراکز علمی و دانشجویان رشته روان شناسی
۲.استفاده از نتیجه این پژوهش در مراکز علمی و دانشجویان رشته روان شناسی
۳. استفاده از نتایج این پژوهش در زمینه استفاده مناسب از عواطف و حالت های خلقی برای حل مشکلات و داشتن یک زندگی مفید و خلاقانه و لذتبخش می باشد.
۱-۱-۵-سؤال های تحقیق
سؤال های اصلی
هوش هیجانی چیست؟و مولفه های آن در قرآن و حدیث چه جایگاهی دارد؟
سؤال های فرعی:
۱.مولفه های هوش هیجانی کدام است؟
۲.چگونه می توان هوش هیجانی را افزایش داد؟
۳. موانعی که باعث عدم استفاده از هوش هیجانی می شود چیست؟
۱-۱-۶- فرضیه های تحقیق
۱.هوش هیجانی عبارت است از توانایی شناخت، درک و تنظیم هیجان هاو استفاده از آن ها در زندگی.
۲.مولفه های هوش هیجانی در روانشناسی و قرآن و حدیث اموری از قبیل مولفه های درونی، مولفه های بین فردی،سازگاری،مدیریت استرس، خلق عمومی می باشد.
۳.برای افزایش هوش هیجانی راه هایی وجود دارد.
۱- اولین قدم برای افزایش هوش هیجانی،افزایش خودآگاهی است.
۲- ایجاد حس مسئولیت پذیری ۳-آموزش مهارت های زندگی”کنترل خشم،همدلی، برقراری ارتباط موثر،تصمیم گیری صحیح” ۴-مقابله با بحران”تنظیم هیجانات به وسیله ی نوشتن،شناخت احساسات خود و دیگران”۵-ایجاد زندگی شاد و با نشاط
۴.استرس و نگرانی ،تصویر منفی از خود،توقعات غیر واقعی از زندگی و سرزنش دیگران، باعث عدم استفاده از هوش عاطفی خواهد شد و حرکت افراد به سمت موفقیت متوقف می شود.
۱-۱-۷- روش تحقیق
این پژوهش به صورت کتابخانه ای انجام شده است به ای صورت که ابتدا از منابع فیش تهیه شد و سپس بعد از دسته بندی فیش ها، مطالب جمع آوری شد.
۱-۱-۸- ساختار تحقیق
برای این پایان نامه دو بخش در نظر گرفته شده است. بخش اول، شامل سه فصل است که بعد از کلیات تحقیق که شامل فصل اول نیز می باشد در فصل دوم به مبحث موضوع شناسی و در فصل سوم نگاهی تاریخی به کاربرد واژه هوش هیجانی و دیدگاه اندیشمندان در این زمینه پرداخته شده است، بخش دوم شامل دو فصل است، فصل اول مولفه های هوش هیجانی از نگاه قرآن و روایات و فصل دوم راه های افزایش آن ذکر شده است.

فصل دوم:
موضوع شناسی

۱-۲-۱-هوش در لغت
آگاهی،شعور.عقل و فهم. قوه ی درک و شناخت. آگاهی و اراده برای انجام حرکات بدن. مقابل بیهوشی. روح و جاودان.۱
۱-۲-۲-هوش در اصطلاح
هوش را می توان توانایی شخص برای تفکر و عملکرد منطقی و معقول تعریف کرد. در کار بالینی، هوش با آزمون های توانایی برای حل مسائل و ساختن مفاهیم با استفاده از کلمات،ارقام، سایر نمادها،الگوها و ابزار غیر کلامی سنجیده می شود.۲
۱-۲-۳- هوش هیجانی در اصطلاح
تعریف‌های هوش هیجانی به‌رغم ظاهر متنوع و متفاوتشان، همگی روی یک محور اساسی تأکید دارند و آن هم آگاهی از هیجانات، مدیریت آن ها و برقراری ارتباط اجتماعی مناسب است.
جان مایر:۳”مجموعه‌ای از توانایی‌های ذهنی که به شما کمک می‌کند احساسات خود و دیگران را درک کنید و در نهایت به توانایی تنظیم احساسات خویش نایل گردید”.۴
استیوهین۵: “هوش هیجانی عبارت است از توانایی مهار عواطف و تعادل برقرار کردن بین احساسات و منطق، به طوری که ما را به حداکثر خوشبختی برساند”.۶
تراویس برادبری وجین گریوز۷: “هوش هیجانی همان توانایی شناخت، درک و تنظیم هیجان‌ها و استفاده از آن ها در زندگی است”.۸
به عقیده دانیل گلمن،۹هوش هیجانی نوعی مهارت اجتماعی و توانایی برقراری ارتباط مؤثر با دیگران است که همدردی با آنان، کنترل تکانش‌ها و حل تعارضات را دربرمی‌گیرد.۱۰
– واژه‌نامه روان‌شناسی اکسفورد هوش هیجانی را چنین تعریف می‌کند: “توانایی مراقبت و کنترل هیجان‌های خود و دیگران، تمایز بین هیجان‌های مختلف و برچسب مناسب زدن به آن ها، و کاربرد اطلاعات هیجانی برای هدایت فکر و رفتار.”
همان‌گونه که از تعریف‌های یاد شده، نمایان است، هوش هیجانی به معنای توانایی و مهارت شناخت هیجان‌های خود و دیگران، بروز هیجان‌ها، کنترل و مدیریت آن ها و در نهایت، برقراری ارتباط سالم و مناسب با خود و دیگران می‌باشد.
به نظر می‌رسد که می‌توان هوش هیجانی را در یک عبارت کلی‌تر، شامل مجموعه‌ای از توانایی‌های شناخت، درک، توصیف هیجان‌های خود و دیگران و پردازش صحیح آن ها به منظور ارائه واکنش مناسب دانست. بر این اساس، مفهوم هوش هیجانی، یعنی “شناخت و پردازش صحیح عواطف خود و دیگران به نحوی که بتوانیم بر پایه آن، رفتاری مبتنی بر اخلاق، وجدان جمعی و معنویت داشته باشیم”.
۱-۲-۴- تقسیمات هوش
با بررسی دقیق روند تاریخی هوش، به این نتیجه می‌رسیم که روان‌شناسان تقسیم‌بندی‌های متفاوتی از هوش ارائه داده‌اند. در زیر به تقسیمات و انواع مهم هوش اشاره می‌شود:
۱. انواع هوش از دیدگاه ثرندایک (انتزاعی، مکانیکی و اجتماعی)،
۲. انواع هوش از دیدگاه چارلز اسپیرمن(عمومی و اختصاصی)،
۳. انواع هوش از دیدگاه بینه و وکسلر (هوش کلامی و غیر کلامی)،
۴. هوش هفت عاملی (هفت نوع هوش) ترستون، لوئیس تورستون به جای در نظر گرفتن هوش به عنوان یک قابلیت منفرد و عمومی، بر ۷ قابلیت اولیه ذهنی تمرکز دارد (تورستون ۱۹۳۸). قابلیت‌هایی که او تشریح کرده عبارتند از: درک کلامی، استدلال، سرعت ادراک، توانایی عددی، سیالی واژگانی (بیان سلیس) ،حافظه تداعی، تجسّم فضایی
۵. انواع هوش از دیدگاه گیلفورد(۱۲۰ نوع)،
۶. الگوی سلسله مراتبی ورنون (هوش کلی، هوش عملی و هوش کلامی- آموزشی)،
۷. هوش سیال و هوش متبلور کتل،
۸. انواع هوش از دیدگاه استرنبرگ(کلامی، کاربردی و اجتماعی)،
۹. انواع هوش از دیدگاه هوارد گاردنر(زبانی، موسیقایی، منطقی- ریاضی، فضایی، بدنی-جنبشی، درون‌فردی، میان‌فردی، و ….)،
۱۰. هوش اخلاقی،
۱۱. هوش معنوی،
۱۲. هوش مصنوعی،
۱۳. هوش هیجانی.
۱-۲-۵- جایگاه هوش هیجانی
هیجان‌ها بخش اعظمی از زندگی را در بر می‌گیرند. حضور مستقیم و غیرمستقیم هیجان‌ها را می‌توان در استدلال و عقلانیت مشاهده کرد. بی‌اعتنایی به هیجان‌ها، عدم ‌مدیریت آن ها و مسامحه در بیان آن ها می‌تواند هزینه‌های گزافی را برای انسان درپی داشته باشد. پژوهش‌های نوین نشان می‌دهند که فقدان هوش هیجانی می‌تواند آثار مخربی را در زمینه‌های فردی و اجتماعی ایجاد ‌کند و برعکس، تحصیل و تقویت آن، زمینه‌ساز موفقیت‌های بزرگ خواهد بود. آموزش هوش هیجانی می‌تواند بستر مناسبی برای اعتلای فردی و اجتماعی در حوزه‌های مختلف و متنوع فرهنگ فراهم آورد.۱۱
به اعتقاد برخی از صاحب‌نظران، هوش هیجانی در زندگی عادی اهمیت زیادی دارد. به نظر می‌رسد این فرض که برخی نمی‌توانند با هیجان‌های خود به خوبی کنار بیایند

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید