ی فیزیولوژیک به تمام بخش های بدن کمک می کند تا هماهنگی فعالیت ها صورت بندی شود، شبیه این سیستم در قوای روانی و منطقی انسان نیز وجود دارد.در دیدگاه اسلامی نیز سازگاری، برقراری ارتباطی بر اساس صلح و همراهی است. در این دیدگاه سازگاری همسران به حداقل رسانیدن زمینه های بروز تنش و نزاع میان آنان با هدف دستیابی به هدفی والاتر قلمداد شده است. خداوند متعال می فرماید:
? وَعَاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ فَإِن کَرِهْتُمُوهُنَّ فَعَسَى أَن تَکْرَهُواْ شَیْئًا وَیَجْعَلَ اللّهُ فِیهِ خَیْرًا کَثِیرًا ?۱۰۶ “با آنها به شایستگی رفتار کنید و اگر از آنان خوشتان نیامد، پس چه بسا چیزی را خوش نمی دارید و خدا در آن مصلحت فراوان قرار می دهد ” بر این مبنا غرض از سازگاری در این آیه نوعی از همراهی و همنوایی و دوری از تنش ها با هدف تعالی نفس و شکوفایی حقیقی است .۱۰۷
۱-۳-۱-۲-حل مسئله
۲-۱-۳-۱-۲-تعریف حل مسئله:
مسئله گشایى روشى است که در برنامه ریزى براى مقابله با مشکلات زندگى مى توان از آن بهره برد. این مهارت یک مهارت مقابله اى است که اعتماد به نفس فرد را بالا مى برد و احساس شایستگى و توانایى او را تقویت مى کند. این مهارت در ابتدا براى حل مسائل خود و در نهایت، براى حل مشکلات دیگران مؤثر است.۱۰۸
۳-۱-۳-۱-۲-حل مسأله در قرآن و روایات و روانشناسی :
در روایتى، از امام (على علیه السلام) نقل شده است که حضرت فرمودند: ( ألکیس من یومه خیرا من امسه و عقل الذم عن نفسه زیرک کسى است که افزون بربرنامه ریزى براى بهبودى امروزش نسبت به دیروز، عقل مذمّت از خود داشته باشد و کارهاى خود را امتحان کند و در تصمیمات نامناسب، خود را مذمّت نماید.)۱۰۹اغلب افرادى که در مقابله با مشکلات درمانده مى شوند، به این دلیل است که براى حلّ مسئله خود تنها یک راه حل را در نظر مى گیرند و به راه حل هاى مختلف نمى اندیشند، در حالى که باید بدانند راه حل هاى مختلف قابل امتحان هستند. براى ورود به بحث مسئله گشایى توجه به این نکته که یک مسئله مى تواند چندین راه حل داشته باشد، ضرورى است.
گاهى استفاده از بعضى راه حل هاى تازه بسیار مؤثرتر از سایر راه حل هاست و بهترین افراد در مسئله گشایى کسانى هستند که خلّاقیت دارند و از زوایاى مختلف به مسئله نگاه مى کنند. مسئله گشایى نقطه مقابل پاسخ هاى سرکوبگرانه و پاسخ هاى هیجانى است و برخلاف آن دو، در حلّ مسائل بسیار مفید و مؤثر است. به جاى اینکه سرکوبگرانه یا هیجانى برخورد کنیم، بهتر است اعتماد به نفس خود را با مسئله گشایى دنبال کنیم.
در این زمینه، ضرورى است ویژگى هاى افراد را در اعتقاد به کنترل اتفاقات شناسایى کنیم. کسانى مى توانند از مهارت حل مسئله برخوردار شوند که مسئولیت پذیر باشند. افرادى که مسئولیت وقایعى را که برایشان اتفاق مى افتد، مى پذیرند، “درونى ها” نامیده مى شوند؛ زیرا آنها داراى کانون کنترل درونى هستند و بعکس، کسانى که معتقدند بیشتر مسائلى که برایشان اتفاق مى افتد، خارج از کنترل آن هاست، “بیرونى ها” نامیده مى شوند.
مهارت های موثر مسئله گشایی با با سازگاری شخصی خوب ارتباط دارد. پژوهشگران دریافتند که مسئله گشاهای موفق به این واقعیت واقفند غلبه بر مشکلات زندگی مستلزم تلاش و کوشش است.
۲-۱-۳-۱-۴-سه نکته مهم در مورد فرایند مسئله گشایی:
اول، اغلب افرادی که درمانده و ناتوان می شون، به این دلیل است که به طور انعطاف نا پذیری تنها از یک راه حل برای مشکلات مختلف استفاده می کنند. وقتی این راه حل موثر واقع نمی شود، آن ها راه حل های دیگر را امتحان نمی کند. نکته دومی که باید به آن توجه کنیم این است که گاهی استفاده از یک راه حل جدید و کاملا متفاوت در برخورد با مشکلات بسیار سودمند و موثر است،بهترین مسئله گشاها، کسانی هستند که خلاقند و از زوایای مختلف به مشکل می نگرند. نکته سومی که باید بدانید این است که مسئله گشایی نیازمند رویکردی فعال و نه منفعل است.
در زندگی ما دائما با موقعیت هایی برخورد می کنیم که به حل مسئله و تصمیم گیری عاقلانه نیاز دارد، چگونگی حل مسائل و داشتن قدرت انتخاب و تصمیم گیری سرنوشت انسان را تعیین می کند. مهم ترین راه حل در هر مسئله و یا اتفاقی که برای انسان پدید می آید تعقل و تفکر عاقلانه است، و انسان بهترین راه حل را انتخاب می کند. تفکر و تعقل در هر مسئله ای موجب به دست آوردن مهارت در حل مسئله خواهد شد و موجب می شود از تصمیم های نابجا و عجولانه جلوگیری شود.۱۱۰
زندگی یک فرصت بزرگ و شاید یک مسئله بزرگ است که روزانه مسایل کوچک را برای ما به ارمغان می آورد که ما آن ها را مشکلات می نامیم حل مشکلات فرا روی انسان،تاثیر سازنده ای در ایجاد اعتماد به نفس و کسب آرامش آدمی دارد و به انسان نیرویی ویژه و انگیزه ای مناسب برای مواجهه سازنده با مشکلات هدیه می نماید.حل مسئله از نظر اندیشمندان در بالاترین سطح از فعالیت های شناختی انسان قرار دارد و نیازمند یک سلسله فعالیت های تخصصی و داشتن بسیاری از توانمندی های شخصیتی است، برخی مسائل رو در روی آدمی دارای راه حلهای واضح هستند و بعضی راه حل های زیاد روشنی ندارند. زندگی را می توان روند پیاپی مواجه شدن با مسایل و تلاش برای حل آن ها دانست. حل موفقیت آمیز مسائل زندگی به اعتماد به نفس بیش تر و آرامش فرد منجر می شود. در حالی که حل ناقص یا گره های ناگشوده، بهداشت روان شخص را به طور جدی تهدید خواهد کرد. حل مسئله، فرد را قادر می سازد به طور سازنده با مشکلات زندگی خود مواجه شود. “مواجهه ی سازنده” با مشکلات، مهارت فوق العاده ارزشمندی است که آموزش آن برای نوجوانان کاملا ضروری است. حل مسئله، مستلزم چندین فعالیت است، به طوری که ابتدا باید “مسئله “را با دقت و صحت تعریف کرد و سپس راه حلهای متفاوت را در کنار هم قرار داد و در نهایت،راه حل مناسب را از میان راه حل های ممکن انتخاب و اجرا کرد.۱۱۱
بین هوش هیجانی با مهارت حل مسئله رابطه معنی داری وجود دارد. هر چقدر هوش عاطفی فردی بالاتر باشد، به نقش و تأثیر عواطف بر کنش ها و رفتارهایش آگاه تر است و سعی می کند متناسب با موقعیت، بهترین عاطفه را در خود ایجاد کند تا بهترین نوع تفکر و حل مسأله را انجام دهد.
مهارت حل مساله، یکی از اساسی ترین و مفیدترین شیوه های مقابله مسأله مدارانه است که عبارت از فرآیند تفکر منطقی و منظمی است که به فرد کمک می کند تا هنگام رویارویی با مشکلات، راه حل های متعددی را جستجو کرده،آن ها را بررسی نموده و پس از تجزیه و تحلیل، بهترین راه حل را انتخاب نماید. در این فرآیند افراد پس از شناخت مساله و بررسی ابعاد آن از نظر مشکل و محتوا و آگاهی از علل و عوامل موثر در پیدایش آن و توجه به نتایج عدم رفع آن و به دست آوردن نقطه نظرات مثبت حاصل از رفع آن به بررسی راه حل های مختلف پرداخته و پس از ارزیابی از نقاط ضعف و قوت آن و مقایسه راه حل ها، در نهایت گزینه مناسب را تعیین و مورد استفاده قرار می دهند. در این فر آیند، در صورت عدم حصول نتیجه مناسب، به بررسی موانع پرداخته شده و راه حل های جدید و یا اصلاح شده پس از ارزیابی مجدد مورد استفاده قرار می دهند. یادگیری این،افراد را قادر می سازد با مشکلات موجود و مختلف به قدری مواجه شوند تا چیزی به اسم مشکل باقی نمانده و فرد بتواند در جهت رسیدن به اهداف، موانع را به آرامی و برنامه ریزی شده حذف نموده و سلامت زندگی خود را حفظ نموده و تثبیت نماید.۱۱۲
این مهارت به فرد این امکان را می دهد که به طور مفیدتری مسائل زندگی را حل نماید. به عبارت دیگر این مهارت نوعی فکر کردن منظم و منطقی برای حل مشکلات زندگی است. مسائلی مانند اختلاف با دوست، همسر، همکار و یا مسائلی مانند مشکلات تحصیلی، شغلی و … در صورت حل نشدن مشکلات اساسی زندگی، فرد دچار استرس روانی شده که به فشار جسمانی منجر می شود.۱۱۳
۲-۱-۳-۱-۵-مراحل رسیدن به حل مسئله:
برای رسیدن به حل مسئله باید به ادراک خویشتن یا خودآگاهی مرحله ادراک خویشتن اولین گام در حلّ موفقیت آمیز مسئله است. یکى از پیش فرض هاى اساسى تصمیم گیرى حکیمانه، شناخت خویشتن هر انسان است. منظور از خودشناسى، شناختن انسان است از آن جهت که داراى استعدادها و نیروهایى براى تکامل انسانى است؛ تشخیص و تعریف مسئله، پس از اینکه ما خود را شناختیم و با توانایى ها و دارایى هایمان واقعا آشنا شدیم، به هنگام مواجهه با مسئله یا مشکلى، ابتدا باید آن را دقیق بشناسیم، جایگاه آن را مشخص نماییم، مشکلات اصلى و فرعى را از یکدیگر بازشناسى کنیم و آن ها را با توجه به اهدافى که داریم، رتبه بندى کنیم تا بدانیم کدام یک به اهداف ما بیشتر ضربه مى زند. در این زمینه، مى توان از افراد مختلفى که حامى فکرى فرد باشند، استفاده کرد.۱۱۴
بررسى هر راه حلى به این نکته بستگى دارد که ما در ارزیابى و تشخیص مسئله چگونه عمل کرده ایم، و مطمئن شویم و یقین کنیم که در تشخیص مسئله دچار اشتباه نشده ایم.۱۱۵
ما باید با آن چه روبه رو مى شویم، مسئله مدار مقابله کنیم و از مقابله هاى هیجان مدار فاصله بگیریم. برخوردى که در آن مشکل به صورت یک مسئله تعریف مى شود، مقابله مسئله مدار به حساب مى آید، اما مقابله هیجان مدار برخوردى احساسى است که انسان را از فکر کردن باز مى دارد. این برخورد گاهى سازگارانه است؛ یعنى رفتارى که عارضه منفى تازه اى ایجاد نمى کند و دیگران را به مقابله نمى خواند؛ مثل اینکه کسى براى مقابله با رفتار نامناسب همسر خود دیگر با او مشاجره نمى کند، به خدا رو مى آورد و به دعا متوسل مى شود، و گاهى هم ناسازگارانه است؛ مثل اینکه فرد به مواد مخدر پناه مى برد.
هدف مقابله مسئله مدار، تغییر شرایط اضطراب آفرین در جهت بهبود وضعیت، کاهش فشار و حلّ مسئله است.۱۱۶فهرست کردن راه حلهای مختلف سومین مرحله مسئله گشایى، بررسى راه حل هاى مختلف و فهرست کردن آن براى ارزیابى بهتر و انتخاب راه حلّ مناسب است. تصمیم گیری و اجرای آن و در نهایت، نگاه به عقب و ارزشیابی نتایج فعالیت ها و آزمودن آن رو آوردپس یک بررسى مجدد ضرورى است تا انسان از خطاهاى پیش آمده جلوگیرى کند.۱۱۷
۲-۱-۳-۲-انعطاف پذیری
۲-۱-۳-۲-۱-تعریف انعطاف پذیری:
فرایندی پویا تعریف می شود که باعث ایجاد سازگاری یا انطباق مثبت در شرایط ناگوار یا تروماتیک می شود. داشتن روحیه و طبع خشک وخشن در برخورد با مسائل و روابط انسانی مانع از رشد و تعالی آدمی به سمت کمالات می شود.انسان باید در مقابل برخی نارساییها و خطاهای انسانی از خود انعطف پذیری نشان دهد و گذشت نماید.بعضی از افراد دارای روحیه خشک و خشن هستند و در برابر فشار ناشی از خطاها و رفتارهای نامناسب دیگران نسبت

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید