اما شایعترین خطاهای گزارش شده در مراکز مراقبتی با اشتباهات دارویی مرتبط می باشد. چرا که دارو درمانی در کنار تمام فعالیتهای درمانی و مراقبتی، معمولترین مداخله ای است که توسط پزشک تجویز شده و توسط داروسازان و پرستاران توزیع و اجرا می گردد(1). این روش درمانی که معمولا طی فرایندی مشتمل بر 5 مرحله تجویز، نسخه پیچی[1]، آماده سازی، توزیع[2] و اجرای داروانجام میگیرد، نیاز به انجام صحیح 200-80 گام برای هربار دادن دارو از یک نوع دارو به یک بیمار بستری دارد (54). بنابراین احتمال بروز خطا و اشتباهات دارویی در این شرایط بسیار زیاد خواهد بود. به گونه ای که اشتباهات دارویی که با وقوع هرگونه خطا در هر یک از مراحل فرایند دارو درمانی بیمار، بدون توجه به بروز عوارض جانبی ناشی از آن، تشخیص داده می شود ، به عنوان شایعترین خطاهای پزشکی مطرح شده است. این پیامد  دارای شیوع 78درصدی در بخشهای ویژه بوده است(55). آمارها نشان می دهند که هر بیمار بدحال بستری در بخشهای مراقبت ویژه به طور متوسط 1.7 مورد خطای دارویی را در هر روز تجربه می کند. این شرایط به دلیل بستری بیماران پرخطر و دارای بیماریهای جدی در بخشهای ویژه است که معمولا تجویز دارو در آنان2 برابر بیماران بستری در دیگر بخشها است. از طرف دیگر غالب داروهای مورد نیاز در بخش مراقبت ویژه با توجه به وزن بیمار تنظیم شده  و به روش  تزریق داخل وریدی اجرا می شوند. بنابراین تعیین میزان دارو در ICU نیازمند محاسبات ریاضی بوده و مکررا براساس وزن تخمینی بیمار تنظیم می شوند. تمامی موارد فوق موجب افزایش خطر بروز خطا می شوند(54).  کمایر و همکاران با انجام مطالعه ای متاآنالیز با عنوان اشتباهات دارویی در بخش ویژه گزارش می دهند که بیشترین درصد اشتباهات دارویی در دو مرحله تجویز (54%) و پس از آن در مرحله اجرای دارو (46%) از فرایند دارو درمانی بوده است(55)این یافته ها با وجود تاکید در رعایت استاندارد اجرای داروها در پرستاری و کنترل “5 اصل اجرای صحیح دارو” شامل  بیمار صحیح ، داروی صحیح ، دوز صحیح ، زمان صحیح و روش تجویز صحیح جای تامل دارد. یک مطالعه گذشته نگر از مرگ و میر مرتبط با اشتباهات دارویی نشان داده است که اجرای دارو به میزان نامناسب(9/40%)، نوع داروی نامناسب (16%) و روش نامناسب اجرای دارو (5/9%) شایعترین نوع خطای منجر به مرگ بیمار بوده اند(56) .

   عوامل خطر آفرین بروز اشتباهات دارویی در بخشهای مراقبت ویژه در 5 گروه مرتبط با  شرایط بیمار ، مراقبین ، نوع داروها ، محیط ICU  و سازمان طبقه بندی می شوند. برای مثال شدت بدحال بودن بیماران ، سن بالای بیمار ، نیاز به استفاده از داروهای آرام بخش و تهویه مکانیکی در گروه شرایط بیمار از موارد بسیار پرخطر برای اشتباهات دارویی هستند(55) . نتایج مطالعات انجام شده در بخشهای ویژه داخلی در فرانسه نشان دادند که سن بالاتر از 65 سال در بیمار و ابتلای وی به نارسایی در بیش از 2 ارگان بدن به عنوان عوامل خطر ساز مستقل برای پیامدهای ایمنی شناخته شده اند. خطاهای مراقبتی- درمانی در کاربرد تهویه مکانیکی نیز می توانند با پنوموتوراکس همراه باشد که عارضه اصلی ناشی از باروتروما[3] و ورود کاتترها به داخل قفسه سینه در زمان استفاده از دستگاههای تهویه مکانیکی است . این عارضه در 5/1 درصد بیماران در روز پنجم تهویه مکانیکی بروز کرده و خطر مرگ بیمار را 3 برابر افزایش می دهد(1).

نوع داروی تجویز شده نیز از عوامل خطر آفرین برای اشتباهات دارویی هستند. داروهای قلبی-عروقی ، آرام بخشها و ضد دردها، ضدانعقادها و آنتی بیوتیکها شایعترین داروهای نامبرده در موارد خطا می باشند(55) . گاروستی-اورگیس داروهای محافظت کننده از استرس اولسر و ضدانعقاد ها را از جمله داروهایی نام می برد که با اشتباهات اجرایی شایعی  همراه هستند. این نویسنده انسولین را هم به عنوان داروی مورد استفاده زیاد در بخشهای مراقبت ویژه با هدف کنترل دقیق قند خون بیماران نام برده و عنوان می کند که مطالعات کارآزمایی بالینی نشانگر افزایش شیوع حملات هایپوگلیسمی با افزایش استفاده از انسولین بوده اند(1).

محیط ICU به دلیل تعداد زیاد داروهای تجویز شده برای بیماران، تغییرات مکرر داروها و مقادیر آنها و میزان نیاز به تدابیر حیات بخش می تواند عامل خطر ویژه ای باشد. برای مثال اشتباهات دارویی در انواع ICU داخلی نسبت به انواع جراحی آن  از فراوانی بیشتری برخوردار است(55). روشهای درمانی، فن آوریها و ابزارهای تشخیصی بسیاردقیق مورد استفاده دراین بخشها با خطر بالایی از اشتباهات دارویی و پیامدهای جانبی مرتبط می باشند(1)

شرایط سازمان مانند نسبت کم پرستار به بیمار، تغییر مکرر پرستاران، نظارت ناکافی،مراقبتهای زیاد و پیچیده مورد نیاز بیماران از دیگر عوامل خطر آفرین در بروز اشتباهات دارویی هستند. البته بی تجربه بودن مراقبین ، نداشتن دانش کافی داروشناسی و محرومیت از خواب در آنان نیز به عنوان عوامل خطر آفرین برای اشتبا هات دارویی پذیرفته شده اند(55).

درکل اشتباهات دارویی ، با هر گونه عامل خطر، منجر به بیماریزایی و مرگ و میر در بیمار می شوند. هزینه بالا، اقامت طولانی تر بیمار در بیمارستان و عوارض روانشناختی خاص همراه با اشتباهات دارویی، علاوه بر بیمار، خانواده و ارائه دهندگان مراقبت بهداشتی را نیز درگیر می سازد. اشتباهات دارویی، از بعد اجتماعی، می تواند موجب سلب اعتماد جامعه از خدمات مراقبت بهداشتی شود(56).

بهبود ایمنی دارویی با افزایش ایمنی هریک از مراحل فرایند دارودرمانی، محدود سازی عوامل خطر موقعیتی و تدوین راهکارهایی برای کنترل خطاها و عواقب آنها امکان پذیر است. دراین مسیر پزشکان، پرستاران و داروسازان نقش عمده ای خواهند داشت. مشارکت متخصصین مراقبت ویژه در مراقبت از بیمار نیز منجر به کاهش اشتباهات دارویی به میزان 70-22 درصد شده است(54). بنابراین اشتباهات دارویی در بخشهای ویژه بسیار شایع، پرهزینه ، قابل پیش بینی و اما  به کمک کنترل عوامل سازمانی و نظارت دقیق بر اجرای داروها  قابل پیشگیری هستند(56).