عوامل خطر آفرین بروز اشتباهات دارویی در بخشهای مراقبت ویژه در 5 گروه مرتبط با  شرایط بیمار ، مراقبین ، نوع داروها ، محیط ICU  و سازمان طبقه بندی می شوند. برای مثال شدت بدحال بودن بیماران ، سن بالای بیمار ، نیاز به استفاده از داروهای آرام بخش و تهویه مکانیکی در گروه شرایط بیمار از موارد بسیار پرخطر برای اشتباهات دارویی هستند(55) . نتایج مطالعات انجام شده در بخشهای ویژه داخلی در فرانسه نشان دادند که سن بالاتر از 65 سال در بیمار و ابتلای وی به نارسایی در بیش از 2 ارگان بدن به عنوان عوامل خطر ساز مستقل برای پیامدهای ایمنی شناخته شده اند. خطاهای مراقبتی- درمانی در کاربرد تهویه مکانیکی نیز می توانند با پنوموتوراکس همراه باشد که عارضه اصلی ناشی از باروتروما[1] و ورود کاتترها به داخل قفسه سینه در زمان استفاده از دستگاههای تهویه مکانیکی است . این عارضه در 5/1 درصد بیماران در روز پنجم تهویه مکانیکی بروز کرده و خطر مرگ بیمار را 3 برابر افزایش می دهد(1).

نوع داروی تجویز شده نیز از عوامل خطر آفرین برای اشتباهات دارویی هستند. داروهای قلبی-عروقی ، آرام بخشها و ضد دردها، ضدانعقادها و آنتی بیوتیکها شایعترین داروهای نامبرده در موارد خطا می باشند(55) . گاروستی-اورگیس داروهای محافظت کننده از استرس اولسر و ضدانعقاد ها را از جمله داروهایی نام می برد که با اشتباهات اجرایی شایعی  همراه هستند. این نویسنده انسولین را هم به عنوان داروی مورد استفاده زیاد در بخشهای مراقبت ویژه با هدف کنترل دقیق قند خون بیماران نام برده و عنوان می کند که مطالعات کارآزمایی بالینی نشانگر افزایش شیوع حملات هایپوگلیسمی با افزایش استفاده از انسولین بوده اند(1).

محیط ICU به دلیل تعداد زیاد داروهای تجویز شده برای بیماران، تغییرات مکرر داروها و مقادیر آنها و میزان نیاز به تدابیر حیات بخش می تواند عامل خطر ویژه ای باشد. برای مثال اشتباهات دارویی در انواع ICU داخلی نسبت به انواع جراحی آن  از فراوانی بیشتری برخوردار است(55). روشهای درمانی، فن آوریها و ابزارهای تشخیصی بسیاردقیق مورد استفاده دراین بخشها با خطر بالایی از اشتباهات دارویی و پیامدهای جانبی مرتبط می باشند(1)

شرایط سازمان مانند نسبت کم پرستار به بیمار، تغییر مکرر پرستاران، نظارت ناکافی،مراقبتهای زیاد و پیچیده مورد نیاز بیماران از دیگر عوامل خطر آفرین در بروز اشتباهات دارویی هستند. البته بی تجربه بودن مراقبین ، نداشتن دانش کافی داروشناسی و محرومیت از خواب در آنان نیز به عنوان عوامل خطر آفرین برای اشتبا هات دارویی پذیرفته شده اند(55).

درکل اشتباهات دارویی ، با هر گونه عامل خطر، منجر به بیماریزایی و مرگ و میر در بیمار می شوند. هزینه بالا، اقامت طولانی تر بیمار در بیمارستان و عوارض روانشناختی خاص همراه با اشتباهات دارویی، علاوه بر بیمار، خانواده و ارائه دهندگان مراقبت بهداشتی را نیز درگیر می سازد. اشتباهات دارویی، از بعد اجتماعی، می تواند موجب سلب اعتماد جامعه از خدمات مراقبت بهداشتی شود(56).

بهبود ایمنی دارویی با افزایش ایمنی هریک از مراحل فرایند دارودرمانی، محدود سازی عوامل خطر موقعیتی و تدوین راهکارهایی برای کنترل خطاها و عواقب آنها امکان پذیر است. دراین مسیر پزشکان، پرستاران و داروسازان نقش عمده ای خواهند داشت. مشارکت متخصصین مراقبت ویژه در مراقبت از بیمار نیز منجر به کاهش اشتباهات دارویی به میزان 70-22 درصد شده است(54). بنابراین اشتباهات دارویی در بخشهای ویژه بسیار شایع، پرهزینه ، قابل پیش بینی و اما  به کمک کنترل عوامل سازمانی و نظارت دقیق بر اجرای داروها  قابل پیشگیری هستند(56).

سقوط  بیماران دیگر پیامد جانبی ناخواسته است که خصوصا در افراد سالمند بالاتر از 65 سال سن بسیار شایع است(42). مجمع پرستاران امریکا سقوط را به عنوان هرگونه افتادن برنامه ریزی نشده بیمار بر کف اتاق ( یا بر روی وسایل موجود در کف اتاق مانند سطل زباله ها) تعریف می کند که می تواند با و یا بدون صدمه باشد. مورس[2] سقوط بیماران بستری در بیمارستان را به انواع تصادفی (ناشی از عوامل خارجی مانند توجهات محیطی)، فیزیولوژیک قابل پیش بینی (ناشی از عوامل فیزیولوژیک داخلی بیمار مانند گیجی ) و فیزیولوژیک غیر قابل پیش بینی ( حوادث درونی مانند یک حمله سنکوپ و یا سکته مغزی جدید) طبقه بندی می کند. تقریبا 78درصد سقوط ها با وقایع فیزیولوژیک داخلی قابل پیش بینی مرتبط است(57) .

سقوط بیمار به هر دلیلی در بیمارستان یک مشکل بالینی و قانونی است(58). با این حال برآوردها نشان می دهند که از هر 3 بیمار سالمند بستری در بیمارستانها یکی دچار سقوط شده و 30-20 درصد این موارد به آسیبهای جدی منجر گشته اند (59) . شکستگی از جمله این عوارض است که در 4 درصد موارد سقوط رخ داده است. بیماران مبتلا به بیماریهای همزمان استعداد بیشتری برای صدمه خواهند داشت. برای مثال ابتلای بیمار به استئوپروز می تواند خطر شکستگی را افزایش دهد(57)

سقوط علاوه بر عواقب بیماریزایی، ناتوانی و افزایش مدت اقامت داخل بیمارستانی به میزان 6/11 روز، با افزایش خطر مرگ نیز همراه است (59) هزینه تخمین زده شده سقوط که معادل 19 میلیارد دلار در سال می باشد را نیز باید در نظر داشت(35). تمام این موارد اهمیت شناسایی عوامل خطر آفرین و پیشگیری از سقوط را مشخص می سازند. سنکوپ ، دیس ریتمی ها ،حوادث عروق مغزی ، اختلالات شناختی مانند دمانس ، ضعف اندامهای تحتانی و مصرف برخی داروها مانند داروهای ضد افسردگی ، بنزودیازپینها ، دیورتیکها و فنوتیازینها از عوامل اصلی سقوط محسوب می­­­شوند. (42)